อำเภอภูกามยาว  

ตามหลักฐานศิลาจารึกโบราณ อณาจักรภูยาว หรือ ภูกามยาว มีที่มาจากคำเมืองล้านนา คือ ปูเขา (ภูเขา) กว๋ามยาว (ครอบคลุมบริเวณแนวยาว) โดยมีความหมายโดยรวมคือ แนวภูเขาที่ควบผ่านบริเวณเป็นแนวยาว บางทีเรียกว่า ดอยชม ภู-ดอยด้วน เป็นทิวเขาที่ทอดยาวจากทิศเหนือลงไปทิศใต้ เริ่มจากบริเวณที่ราบเขตอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย อันเป็นเขตติดต่ออำเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา หัวดอยที่อำเภอพานมีลักษณะตั้งชันคล้ายถูกตัดให้ด้วน ซึ่งแตกต่างจากดอยลูกอื่น ๆ ในละแวกเดียวกัน ชาวบ้านจึงเรียกดอยด้วน แต่เอกสารประเภทตำนานและพงศาวดารเรียก ภูยาว หรือ ภูกามยาว ทิวเขาดอยด้วนหรือภูกามยาวจะทอดยาวลงไปทางทิศใต้ แล้วค่อย ๆ ลาดต่ำลงเรื่อย ๆ จนถึงบริเวณที่ตั้งจังหวัดพะเยาอันเป็นที่ราบริมแม่น้ำอิงหรือแม่น้ำสายตาจึงสิ้นสุดทิวเขา ซึ่งชื่อของจังหวัดพะเยา หรือ พยาว มาจากชื่อเทือกเขาภูยาว หรือ ภูกามยาว

ท้องที่อำเภอภูกามยาวเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอเมืองพะเยา ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็นกิ่งอำเภอภูกามยาว ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2540 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2540 และต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็นอำเภอภูกามยาว ในวันที่ 24 สิงหาคม 2550 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน 2550

• วันที่ 23 มกราคม 2481 รวมพื้นที่ตำบลบ้านต๋อม ตำบลสันนกกก ตำบลบ้านต๊ำ กับพื้นที่หมู่ 13 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงเจน จัดตั้งขึ้นเป็นตำบลบ้านต๊ำ และรวมพื้นที่หมู่ 6, 11-12, 15-17 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงเจนกับตำบลห้วยลาน จัดตั้งขึ้นเป็นตำบลห้วยลาน และรวมพื้นที่ตำบลร่องจะว้า ตำบลสันช้างหิน ตำบลดอกคำ พื้นที่หมู่ 1-5, 7-10,14,18 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงเจน หมู่ 1-3 (ในขณะนั้น) ของตำบลจำป่าหวาย หมู่ 1,6 (ในขณะนั้น) ของตำบลแม่ต๋ำ หมู่ 7 (ในขณะนั้น) ของตำบลในเวียง จัดตั้งขึ้นเป็นตำบลดอกคำใต้ และยุบพื้นที่ตำบลดงเจนเนื่องจากไม่มีหมู่บ้านเหลืออยู่ จึงหมดความจำเป็นที่จะให้ตั้งเป็นตำบลอยู่ต่อไป
• วันที่ 12 พฤศจิกายน 2483 แยกหมู่บ้านที่ 27 (ในขณะนั้น) ของตำบลบ้านต๊ำ หมู่ 1-6,14 (ในขณะนั้น) ของตำบลห้วยลาน หมู่ 1-11,34 (ในขณะนั้น) ตั้งเป็น ตำบลดงเจน
• วันที่ 26 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลห้วยแก้ว แยกออกจากตำบลดงเจน
• วันที่ 28 กรกฎาคม 2520 แยกพื้นที่อำเภอพะเยา อำเภอจุน อำเภอเชียงคำ อำเภอเชียงม่วน อำเภอดอกคำใต้ อำเภอปง และอำเภอแม่ใจ ออกจากการปกครองจังหวัดเชียงราย รวมตั้งขึ้นเป็นจังหวัดพะเยา
• วันที่ 27 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลแม่อิง แยกออกจากตำบลดงเจน
• วันที่ 23 สิงหาคม 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลดงเจน ในท้องที่หมู่ 1-2, 9-12, 15 ตำบลดงเจน และหมู่ 4-5 ตำบลแม่อิง
• วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลห้วยแก้ว เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแก้ว
• วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะจากสภาตำบลแม่อิง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน) เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลแม่อิง
• วันที่ 25 มิถุนายน 2540 แยกพื้นที่ตำบลห้วยแก้ว ตำบลดงเจน และตำบลแม่อิง อำเภอเมืองพะเยา จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอภูภามยาว และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองพะเยา
• วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลดงเจน เป็นเทศบาลตำบลดงเจน ด้วยผลของกฎหมาย
• วันที่ 15 ตุลาคม 2542 ยกฐานะสภาตำบลดงเจน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน) เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลดงเจน
• วันที่ 8 กันยายน 2550 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอภูกามยาว อำเภอเมืองพะเยา เป็นอำเภอภูกามยาว

.

  การปกครองของอำเภอภูกามยาว แบ่งการปกครองออกเป็น 3 ตำบล 41 หมู่บ้าน ดังนี้

• ตำบลห้วยแก้ว จำนวน 17 หมู่บ้าน
• ตำบลดงเจน จำนวน 16 หมู่บ้าน
• ตำบลแม่อิง จำนวน 8 หมู่บ้าน

มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 4 แห่ง ได้แก่

• เทศบาลตำบลดงเจน ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลดงเจนและบางส่วนของตำบลแม่อิง
• องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยแก้วทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลดงเจน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเจน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน)
• องค์การบริหารส่วนตำบลแม่อิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่อิง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดงเจน)

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอภูกามยาว
ที่ว่าการอำเภอภูกามยาว ชั้น 2 ถนนพะเยา-ป่าแดด
ตำบลห้วยแก้ว อำเภอภูกามยาว จังหวัดพะเยา
****************************
กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย
 

.